NATO’da tarihi dönüm noktası: Adres yeniden Türkiye Posted on 11 Haziran 2026 by Yusuf Arslan İttifak evrimsel bir süreçten geçerken, jeopolitik gelişmeler, üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları ve yeni güvenlik sınamalarının arttığı bu dönemde, Türkiye’nin ev sahipliğindeki zirvenin tarihi nitelikte olacağı, ittifak üyeleri, NATO temsilcileri ve uluslararası uzmanlar tarafından sıklıkla dile getiriliyor. 22 yıl önce İstanbul’da boğazın iki yakasında NATO’yu ağırlayan Türkiye, artan jeostratejik önemiyle ittifakın kritik döneminde bu sefer 7-8 Temmuz’da Beştepe’deki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde zirveye ev sahipliğine hazırlanıyor. İSTANBUL ZİRVESİ, NATO’YU KÜRESEL GÜVENLİK AKTÖRÜNE DÖNÜŞTÜRDÜ Haberlerimizi Google’da Takip Edin En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin 2004 yılına bakıldığında, o yıl toplam 26 üyeye ulaşan NATO’nun en temel önceliğinin terörle mücadele olduğu görülüyor. Gerek 11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında oluşan güvenlik ortamı, gerek kolektif savunmaya dair “5’inci maddeyi” ilk kez işletmiş olan NATO’nun o dönemdeki en önemli sınamalarından biri, Avrupa-Atlantik bölgesi dışında 21’inci yüzyılda ortaya çıkan tehditlerle mücadele yeteneğini geliştirme olarak ön plana çıkıyor. O dönemde oluşan yeni stratejik ortam nedeniyle tehditleri coğrafi açıdan değil, işlevsel açıdan değerlendirmeye yönelen NATO’nun, geleneksel sorumluluk sahasının ötesinde yürütülecek barışı destekleme ve istikrarı sağlama misyonlarını da dikkate almaya başladığı gözlemleniyor. Bu çerçevede Afganistan’daki istikrar misyonunun genişletilmesi kararı 2004 İstanbul Zirvesi’ne damga vururken, zirvede, Irak’ta güvenlik güçlerine eğitim desteği fikri de oluştu. Ortaklıklarını da genişletme kararı alan NATO, zirve kapsamında İstanbul İşbirliği Girişimi’ni (İİG) başlatarak Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’yle işbirliğini genişletmeye başladı. Zirvede aynı zamanda “İttifakın geleneksel savunmadan küresel güvenlik ve kriz yönetimi kapasitesine evrilmesi” gerektiği teyit edildi. Tüm bu gelişmeler, 2004 İstanbul Zirvesi’nin NATO’nun kolektif savunma ittifakından küresel güvenlik aktörüne dönüşümü bağlamında dönüm noktası olarak anılmasına yol açtı. 22 YILDA KÖKLÜ DEĞİŞİMLER Türkiye 22 yıl sonra ittifaka tekrar ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, bu zaman zarfında jeopolitik bağlamda NATO’yu temelden etkileyen köklü değişimler yaşandığı görülüyor. Bu süreçte, Afganistan’daki uzun süreli savaş, Irak Savaşı’nın yarattığı transatlantik bölünme, Rusya’nın Gürcistan’ı işgaliyle birlikte Avrupa’nın Moskova’yla ilişkilerindeki ilk büyük kırılma, Libya’daki gelişmeler, DEAŞ ve küresel terör tehdidinin yükselmesi, Rusya’nın Kırım’ı ilhakı, yükselen Çin, Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu’daki gelişmeler ile hibrit tehditler ittifakı doğrudan etkileyen temel sınamalar olarak ön plana çıkıyor. NATO’nun aradan geçen bu 22 yıl içinde daha da genişleyerek ve yeni iç ve dış sınamalarla mücadele etmek için kendini güncelleyerek ve uyarlayarak Ankara’ya gittiği görülüyor. TRANSATLANTİK İLİŞKİLERDE GERİLİM ARTTI Tüm bu sınamaların yanı sıra Donald Trump yönetiminin, ABD’nin esasen uzun yıllardır dile getirdiği “külfet paylaşımı” konusunda daha da ısrarcı olması ve artık ABD’den Avrupa’ya “külfet aktarımından” bahsetmeye başlaması, transatlantik ilişkilerde gerginliğe yol açtı. ABD Başkanı Trump ilk ve şimdiki başkanlık dönemlerinde müttefikler arasında külfetin orantısız dağılımını sert ifadelerle eleştirirken, zaman zaman da tehditkar bir üslup kullandı. ABD yönetiminin NATO üyesi Danimarka’ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland’ı “satın alma” f
NATO’da tarihi dönüm noktası: Adres yeniden Türkiye
