Afrika kıtası, gözlemlenen sessiz ve yavaş bir parçalanma süreci yaşıyor. Doğu Afrika Yarık Sistemi, Etiyopya’dan Malavi’ye kadar uzanan yaklaşık 3,500 kilometrelik bir alanı kapsayan devasa bir jeolojik oluşumdur ve bu süreç milyonlarca yıl boyunca devam etmektedir. Bilim insanları, bu bölünmenin ardındaki itici güçleri uzun zamandır araştırıyorlardı. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu sırları yerin derinliklerinde açığa çıkardı.
NEON GAZI İLE SIRRI AÇIKLANDI Araştırma ekibi, Kenya’daki jeotermal alanlardan çıkan gazları ultra hassas yöntemlerle inceledi. Özellikle neon izotopları üzerinde yapılan çalışmalar, gazların yüzeye yakın kaynaklardan değil, dünyanın derin katmanlarından geldiğini ortaya koydu. Daha da ilginç olan, bu gazların kimyasal bileşiminin Kızıldeniz’den Malavi’ye kadar uzanan geniş bir bölgede benzerlik göstermesiydi. Araştırmacılar, bu durumu “büyük bir ortak parmak izi” olarak tanımladı ve bu eşleşmenin tek bir devasa kaynağın tüm bölgeyi etkilediğine dair güçlü bir kanıt sunduğunu belirttiler.
KITAYI BÖLEN GÜÇ: SÜPER SORGUÇ Jeoloji dünyasında, Doğu Afrika Yarık Sistemi’nin oluşumuna dair iki ana teori bulunmaktadır. Birinci teori, yarılmanın yüzeye yakın levha hareketleri tarafından tetiklendiğini öne sürerken, ikinci teori, çekirdek ve manto sınırından yükselen dev bir sıcak madde kütlesi olan “süper sorguç”tan kaynaklandığını savunuyor. Yeni araştırma, ikinci teoriyi güçlü bir şekilde destekliyor. Bu derin güç, sadece volkanik patlamaları ve depremleri tetiklemekle kalmıyor; aynı zamanda kıtasal levhaların ayrılmasını sağlayan temel bir motor işlevi görüyor.
YENİ BİR OKYANUSUN DOĞUŞU Jeolojide “rift” olarak adlandırılan bu süreç, bir kıtanın yavaşça ikiye ayrılması ve ortada yeni bir okyanus havzasının oluşmaya başlamasını ifade ediyor. Doğu Afrika Yarık Sistemi, bu sürecin en somut örneklerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Etiyopya, Kenya, Uganda ve Malavi hattı boyunca uzanan yarık, milyonlarca yıl sonra Afrika’nın doğu kısmının ana kıtadan tamamen kopmasına yol açacak ve ortada yeni bir okyanus oluşumunu başlatacaktır. Bu süreç, insan yaşamı süresiyle kıyaslandığında son derece yavaş ilerliyor. Ancak, bölgedeki depremler, volkanik faaliyetler ve sıcak su kaynakları, kıtanın derinliklerindeki bu büyük dönüşümün yüzeye vuran belirtilerini ortaya koyuyor.